تبلیغات
علوم محیط زست Environmental Science - سایه مرغ سعادت از سرمان نرود!

علوم محیط زست Environmental Science

یادمان باشد محیط زیست میراث گذشتگان نیست، آن را از آیندگان به امانت گرفته ایم.

مدیر سایتسیما سفیدیان

به سایت ما خوش آمدید

آرشیو مطالب

لیست کامل مطالب سایت

آخرین عناوین
موضوعات
پیوندها
روزانه ها
امکانات سایت
آمار کل
بازدید
امروز
بازدید
دیروز
بازدید
ماه قبل
بازدید
این ماه
بازدید
آخرین بازید
بروزرسانی
نعداد مطالب
مطلب
نویسندگان
شنبه 3 مهر 1389  ساعت 22:56 نظرات
نویسنده: مایسا گرگانی

هما - Lammergeier

هما پرنده داستانها و اساطیر باستانی ایران که عمرش به قدمت تاریخ این مرز و بوم است به دلیل وقوع حوادث طبیعی و انسانی متعدد، زیستگاه خود را در کوهستانهای غربی زاگرس از دست داده به طوری که متخصصان حیات وحش نگران انزوای کامل این گونه نادر هستند.

هما مرغ مهاجری است که کمتر شکار می شود ولی به استناد گفته های یک متخصص حیات وحش، حیات این گونه در زیستگاههای ایران چندان مطلوب نیست. دکتر جمشید منصوری با اشاره به اینکه هیچ مطالعه ای در سالهای گذشته و حال، روی این گونه اساطیری نشده به گفت: با اینکه نام هما در تاریخ و ادبیات ایران به وفور آمده اما این پرنده بومی ایران نیست و گونه ای مهاجر محسوب می شود.

این کارشناس و متخصص پرنده شناسی هما را جزو پرندگان بالای زنجیره غذایی در طبیعت دانست و افزود: هما به طور مستقیم از بین نمی رود چون کمتر شکار می شود اما با شکار بی رویه برخی پرندگان که زنجیره غذایی این گونه محسوب می شوند و همین طور تخریب زیستگاهها در ایران، حیاتش در معرض خطر قرار می گیرد.

بسیاری از ایرانیان هما را یکی از گونه های طبیعت ایران می دانند که در منطقه البرز مرکزی پرنده ای بومی محسوب می شود اما دکتر منصوری معتقد است با اینکه هما در مناطقی از ایران مانند کوهستانهای زاگرس غربی و جنوب غربی و همین طور یکی از جزایر نه گانه دریاچه ارومیه زادآوری کرده اما هرگز بومی ایران محسوب نمی شود و بومی ارتفاعات آلپ در اروپای شمالی است.

هما در کنار لاچین - Gypaetus barbatus

این گونه کم نظیر به گفته مقامات سازمانهای نظارتی و گروههای فعال محیط زیستی در معرض انقراض قرار دارد چرا که مشاهده آن سال به سال در مناطق مختلف کمتر شده است، با این حال بسیاری از متخصصان معتقدند وجود این نوع پرندگان در هر منطقه ای نشانه سلامت زیست محیطی آن منطقه است.

هما پرنده ای شکاری است که بیشتر به یک شاهین عظیم شباهت دارد. طرح مشخص بدن در حال پرواز، این پرنده را از سایر پرندگان متمایز می کند. بدنی به طول یک متر یا کمی بیشتر دارد، بالهایش دراز، کم عرض و زاویه دار است و دمی بلند، لوزی شکل و تیره رنگ دارد.

سطح پشتی، بالها و دم آن سیاه مایل به خاکستری و سرش به طور کلی نخودی رنگ است. اطراف چشم و ناحیه پس منقار سیاه رنگ است که به یک دسته موی سیاه ریش مانند در زیر منقار منتهی می شود. سطح شکمی نارنجی مایل به زرد و ناحیه سینه به طور واضح نارنجی رنگ است که با بالهای تیره تضاد خاصی را نشان می دهد.

هما از پرندگان شکاری دیگر فعال تر و معمولا تک زی است و بیشتر در کوهستانهای مرتفع و دورافتاده زندگی می کند و در غارهای مشرف به پرتگاه ها آشیانه می سازد. از زیستگا ه های مهم این گونه زیستی، پارک ملی لار و بمو و منطقه حفاظت شده دنا است.

جمشید منصوری در ادامه می گوید: به دلیل وقوع جنگ در دهه های گذشته و نا امن بودن مناطق کوهستانی غرب زاگرس به خصوص در کردستان و تداوم بمباران و ایجاد سر و صداهای مهیب، هما زیستگاه خود در این مناطق از دست داده است. با این حال وضعیتش به نسبت گونه های دیگر بهتر است چون در ارتفاعات بالا و دور از خطر زندگی می کند.

این کارشناس محیط زیست تاکید کرد: آلودگی و تخریب زیستگاهها تولید مثل هما را متوقف می کند و می تواند باعث کاهش جمعیت آن شود اگرچه به نسبت گونه های دیگر پرندگان، جمعیت کم هما دلیل بر وضعیت نگران کننده آن نیست چرا که این پرنده تک زی است و اگر برای نمونه بگوییم امسال ۲۰۰ هزار مرغابی سر سبز به زیستگاه مهاجرت کرده شاید این تعداد کم باشد اما اگر بگوییم تنها ۱۰ پرنده هما به زیستگاه مهاجرت کرده آمار مناسبی است.

در ادبیات داستانی کهن این مرز و بوم آمده است که هرگاه پادشاهی در می گذشته و وارثی برای جانشینی نداشته است، مردم را در میدانی جمع می کردند و همایی را رها می کردند. هما بر روی سر یا شانه هر کس که می نشست آن شخص پادشاه آن سرزمین می شد!

اکثر ایرانیان هما را پرنده ای افسانه ای و همتای ققنوس یا سیمرغ می دانند. پرنده ای که تنها در داستانها و اساطیر باستانی وجود دارد در حالی که هما این روزها هم بر فراز ارتفاعات کشور دیده می شوند اگرچه آرام آرام آسمان از پرواز رویایی و آرامشان تهی می شود.

با این وجود زرتشتیان ایران در معدود روستاهای مناطق کویری ایران به خوبی با این پرنده آشنایی دارند. آنها بر این باورند که هرگاه هما به سراغ جسد فردی که بر روی بلندی یا دادگاهی قرار داده شده است بیاید، آن فرد در عالم جاودان سعادتمند خواهد شد. از این رو بود که ایرانیان زرتشتی هما را مرغ سعادت می دانستند.

با این همه و بر خلاف اساطیر و داستان ها و باورهای زیبای ایرانی، هما نوعی لاشخور با نام علمی "Gypaetus Barbatus" است. لاشخوری که تنها استخوان و مغز استخوان می خورد و یکی از بزرگترین جثه ها را در بین ۵۱۶ گونه پرنده کنونی ایران دارد. هما در حال حاضر جزو پرندگان حمایت شده ایران است و در لیست قرمز IUCN در رده پرندگان آسیب پذیر قرار دارد.

روزنامه جام جم ( www.jamejamonline.ir )

موضوع مطلب:
نظرات مطلب
  • sima   دوشنبه 5 مهر 1389 13:39

    مرسی از مطلب مفیدت!

  • امیر   یکشنبه 4 مهر 1389 12:35

    سلام
    اطلاعات جامع و کاملی بود.

    به امید اینکه آسمان تمام فلات ایران جولانگاه این پرنده ی اسطوره ای باشد.

    سبز باشین و مانا

    با آرزوی بهترین ها

    • مایسا گرگانی

      سلام. ممنون.
      ما هم امیدواریم.
      شما هم موفق باشید

وبلاگ ها و سایت های تخصصی و غیر تخصصی محیط زیست بسیارند اما این منجر نشد تا سهم خودمان را در تهیه ی یک وبلاگ محیط زیستی ادا نکنیم. روزی که قدم در این راه گذاشتیم اطلاع چندان زیادی نداشتیم، باشد تا دست نوشته های ما رهنمون دیگران شود.
مطالب این وبلاگ پیرامون علوم مختلف محیط زیست، عکس، اطلاعات متفرقه و تجربه هایی است که در این چند سال بدست آورده ایم!
به این امید که زودتر به هدفمان برسیم، که همانا به کارگیری دانشمان در حفاظت و حمایت محیط زیست بکر و اصلاح محیط زیست تخریب شده در تمام تنها سیاره ی زیستای موجود است.

درباره سایت
آرشیو
نویسندگان
تقویم
کلیه حقوق این سایت محفوظ است. طراحـ ـقالبـ: ـنقاشــ